Zuvka Batur detsanı
(1/1)
Köptü Körgen:
Zuvka Batur (1866-1928). Savır Dağı eteklerinde dünyaya geldi. Altay’larda devrin Çin yönetimi tarafından şehit edildi. Halkı sömüren, zalim zenginlerden ve yolsuzluk yapan hükümet yöneticilerinden hakkını alıp fakire veren Türk halk kahramanı.

1-Arğı atam Zwqa Batır el bïlegen
Jasınan jwandarğa bas ïmegen
Twğan jer Sawır tawdıñ mañayında
Qalıñ el zombıdan bop zar ïlegen.

1-Dedem Zuvka Batur halkı idare etti
Genç yaştan güçlülere baş eğmedi
Doğduğu yer Savır Dağı yöresinde
Bütün halk zorbalar yüzünden kan ağladı.

2-Qaşanda şıqqan bolsa jebirlengen
Kedeydi qorğap ustap jibermegen
Aş-arıq, jetim-jesir kim bolsada
Zwqanı pana etip jigerlengen.

2-Ne zaman ki zalimler ortaya çıktıysa
Yoksulları himayesine aldı
Aç, biçare, yetim, dul her kim olursa;
Zuvka’dan güç alıp, cesaretlendi.

3-Elderge qïın künder kelgen edi
Er Zwqa elge köñil bölgen edi
Sonaw bir zamandarda naşar bağıp
Öktemmen jağalasıp jürgen edi.

3-Halkın başına zorlu günler gelmişti
Yiğit Zuvka halka gönül bağlamıştı
O eski günlerde mağdurlara baktı
Müstebitlerle hep mücadele etti.

4-Pendeler qorlıq körgen jan sawğalap
Aştıq kep şabwılmen mal quwalap
Qawımdar jaman şoşıp, üreyi uşıp
Zorlıqşıl äkim turdı el jawmalap.

4-Bendeler baskıdan canını kurtarmaya çalışıyor,
Açlıktan çapulculuk yapmaya başlıyordu
Kavimler (halk) çok korkuyordu
Zorba yönetim halka baskın yapıyordu.

5-Ükimet adamdarı jarlılardan
Ayıp alıp qağıstırıp sorlılardan
Qamırıq jutqan elder zar ïleydi
Torğayday tozdı qawım urılardan.

5-Hükümet mensupları yoksullardan,
Ceza kesti haksız yere gariplerden
İçine kaygı düşen halk kan ağlıyordu,
Serçe gibi dağıldı haydutların yüzünden.

6-Qaptağan el Zwqanıñ toğanağı
Düşpannıñ tars ayrıldı qağanağı
Oñaylı oljamenen qw ükimet
Kenelip sarq etti ğoy sağanağı.

6-Çoğalan halk Zuvkaya yük olmaya başladı
Düşman da bu çoğunluğu çekemez hale geldi
Halkı sömüren kurnaz hükümet
Rehavet içinde yaşıyordu.

7-Batır bop elge Zwqa tur aybattı
Kedeydiñ oylap qamın küş- qayrattı
Mıñdağan eldi qorğap, qorşalap-ap
Mañına jïdı eldi bir jaynattı.

7-Yiğit olup halk yanında Zuvka vardı heybetli
Yoksul için var gücünü sarfetti
Binlerce halkı koruyup himayesine aldı
Etrafına toplanan halkı koruyup, kolladı.

8-Köp ulttar jan sawğalap, kep jïnaldı
Bularğa Zwqa özi, köp qïnaldı
Baylardıñ qatañdılıq zäbirinen
Qaşqan el, “Pana Zwqa” dep aynaldı.

8-Her milletten insanlar canını kurtarmaya geldi
Bundan dolayı Zuvka’ya da ağırlık bindi
Zenginlerin acımasız davranışından
Dağılan halk, “Sığınak Zuvka” diye yanaştı.

9-Dävirdiñ zor batırı, ol arwaqtı
Köptegen qawım tanıp sol ardaqtı
Bäri el, panalap kep jan sawğalap
Mekendep pana tuttı bul şañraqtı.

9-Devrin zorlu yiğidini maneviyatıyla
Birçok halk tanıdı o değerli adamı
Hepsi canlarını korumak için sığındı
Mekan edip sığınak tutu onun ocağını

10-Jılsayın qalıñ el üymeledi
Oğan bir ulaspağan tüyneledi
Bandılar aldı-artınan eldi qïnap
Qawımdı bosqın qılıp tüygiledi.

10-Yıllar geçtikçe halk etrafına doluştu
Zuvka’ya ulaşamayanlar darda kalıyordu
Haydutlar ardı ardına halka baskın yaparak
Kavimleri dağıtarak eziyet ediyordu.

11-Sonda Zwqa ekpinimen esedi de,
Mıñdağan elder kömek, etedi de
Kez kelgen qarsılasqa taysalmay-aq
Jalındı azamat bop ösedi de.

11-O sırada Zuvka şiddetle harekete geçer
Binlerce insan ona destek çıkar
Karşısına geçenlere karşı korkusuzca,
Ateşli delikanlı, yiğit olarak gelişir.

12-Sol kezdiñ äkimi bir oylanadı
Batırdıñ bası üşin  aynaladı
Buğanda qaymıqpağan Zwqa Batır
Düşpanğa ekilenip saylanadı.

12-Devrin yöneticilerini düşünce sarar
Yiğidin başını almak için uğraşırlar
Bundan da çekinmeyen Zuvka Batur
Düşmana karşı hışımla hareket eder.

13-Qayran el awır jük bop, otırğanda
Altaydıñ sañılağı bir turğanda
Ükimet aynaldı ayla-tãsilmen
Bas al! dep, pärmen berdi qutırğanda.

13-Zavallı halk ağır yük olmaya başlayınca
Altay’ın sañılağı* vardı başlarında
(*engebeli yolda deneyimli at)
Hükümet işi ele aldı kurnazlıkla
Vurun başını diyerek emir verdi.

14-Tobımen äsker şıqtı dürkin-dürkin
Oğanda tötep berdi emin-erkin
Osınşa  küş jetpegen qw ükimet
Dey kördi; alamız dep qaytse bir kün.

14-Guruplar halinde askeri saldırıya uğradı
Onlara da mukavemet gösterebildi
Bu şekilde bile gücü yetmeyen kurnaz hükümet
Nasıl olsa bir gün katledeceğiz dediler

15-Daw-şarda jerdiñ astın saq tıñdağan
Jaw barda artında el, tur mıñdağan
Sondıqtan alğır şeşen Batır Zwqa
Mıqtı bop qaşanda ol qımsınbağan.

16-Davalarda olacakları önceden kestirirdi
Düşmana karşı ardında binlerce kişi vardı
Kimsenin sözünün altında da kalmayan yiğit Zuvka
Güçlü oldu her an o zorluğun üstesinden geldi.

17-Sonda da tağdırına könip jatır
Sezbey-aq Öraltayda külip jatır
Wıttı küşin salıp batır atam
Mekendep qosınına senip jatır

17-Yine de kaderine boyun eğdi
Umursamadı Yukarı Altay’da gülüp geçti
Gayretini sarfeden yiğit dedem
Mekânında askeri birliğine güveniyordu.

18-Qamın jep oylağanı el kedeyi
Sandarlı joldan ötti ol ädeyi
Talaydı baqqan edi xalıqşıl batır
Satqınnan bosap onıñ til-kömeyi.

18-Gamın yiyip, düşündüğü yoksul el idi
Engebeli yollardan geçti bilerek
Her geleni korumuştu halk kahramanı
Bir hain yüzünden hayatından vazgeçmişti

19-Kömeyin bosatqan Jaqïya Düñgen
Batırdıñ qolında bop közi töngen
Jaqïya tıñşı eken satqın bolıp
Zwqanıñ köñili sınıp, otı söngen.

20-Gazaba uğratan Yahya Düñgen
Elinde yaşadığı halde ihanet etti
Yahya casus idi hain çıktı
Zuvka’nın gönlü kırıldı, ocağı söndü.

21-Baylardan ese bermey malın alğan
Kedeyge Zwqa atam janın salğan
Jaqïya satqın şığıp tegi Düñgen
Zwqanıñ qanına kep qolın malğan

22-Zengine karşı fırsat vermedi hakkını aldı
Yoksula karşı Zuvka atam janını feda etti
Yahya hain çıktı Düñgen asıllı
Zuvka’nın kanına elini buladı.

23-Aytqanı atïimniñ; “Ajal kelmey;
Mıqtınıñ mıqtısımıñ öler-ölmey
Aldırar küni jazdırar ajal kelse
Qalamın jawğa tiri, äytew tüspey”…

23-Atamızın vasiyetinde: “ecel gelmeden,
Güçlünün güçlüsüyüm şayet ölmeden
Allah yazgısı ecel gelirse eğer,
Düşman eline canlı olarak düşmeyeceğim”

24-Onansoñ Belqudıqqa şet qonıstap
Oylandı eldiñ qamın  jep qonıstap
Aqırı qaytar künin sezdi atam
Özimmen özim bolsın dep qonıstap.

24-Bundan sonra Belkudık’ta yalnız oturdu
Düşündü halkın gamını yiyip tek başına kaldı
Sonunda öleceğini sezdi dedem
Böylece herşeyin kendisiyle bitmesini istedi.

25-Sol tüni Batır Zwqa; jaw basqanda
Uyqıdan atıp turıp alısqanda
On şaqtı jawdı joyıp erlikpenen
Aqırı şeyit boldı atısqanda

25-O gece yiğit Zuvka; düşman baskınına
Uykuda yakalandı ölüm-kalım mücadelesi verdi
On kadar askeri öldürerek yiğitçe
Sonunda şehit oldu çarpışarak.

26-Ya ata, qayran ata, qacı ata!
El üşin kïip-işpey dämin tata
Arğı atası Nurmuhammet Abız edi
Äkesi Säbït Molda bergen bata.

26-Ya ata, hayran olduğum Hacı ata!
Halk için, yiyip içmedin gönlünce.
Dedesi Nurmuhammet Hafız idi
Babası Sabiyt Damolla duasını vermişti.

27-Altaydıñ aq-ïığı bürkitisiñ
Düşpanıñ mañaydasa ürkitesiñ
Xalıqtıñ qaharmanı bäyteregi
Urpaqtıñ qozğap küyin jügirtesiñ.

27-Altayın beyaz boyunlu kartalısın
Düşmanın yaklaşınca ürkütürsün
Halk kahramanı ulu çınarı,
Neslinin duygularını hareketlendirirsin.

28-Er Zwqa eli üşin kep attandı
Täwekel, ulttıq müdde dep şattandı
Eñseli Zwqa Batır bul älemde
Arqa süyer asqar taw bop atandı.

29-Er Zuvka halkı için uğraştı
Tevekkülle, millî şuurla şad oldu
Enseli Zuvka Batur bu âlemde
Sığınak, ulu dağ diye adlandırıldı.


- Köprülerin (Linklerin) Görülmesine İzin Verilmiyor.
Köprüleri (Linkleri) Görebilmek İçin Üye Olun veya Giriş Yapınhttp://www.yenidenergenekon.com/63-zuvka-batur-destani/
Navigasyon
Mesajlar