Yozgat YERKÖY YER ADLARI VE AĞIZ ÖZELLİKLERİNE BAKIŞ
Türkçü Turancı Otağ, Kurt ini
 
*
Esenlikler, Ziyaretçi.Lütfen giriş yapın veya kayıt olun. 21 Ekim 2019, 04:13:27


Kullanıcı adınızı, parolanızı ve aktif kalma süresini giriniz
Otağ Kuruluş Tarihi: 10 Ekim 2008


Random Image
Sayfa: [1] 2 3 4
  Yazdır  
Gönderen Konu: Yozgat YERKÖY YER ADLARI VE AĞIZ ÖZELLİKLERİNE BAKIŞ  (Okunma Sayısı 17257 defa)
0 Üye ve 1 Ziyaretçi konuyu incelemekte.
Yürekli-kam
Ziyaretçi
« : 31 Ekim 2009, 21:41:36 »

YERKÖY YER ADLARI VE AĞIZ ÖZELLİKLERİNE BAKIŞ 
 
Prof .Dr. Tucer GÜLENSOY

Erciyes Ün. Fen-Edebiyat Fak.Türk Dili ve Edebiyatı Bölümü - Kayseri

Tarihi bilgilerimize göre çok eski bir yerleşim merkezi olan Yerköy, 1925 yılında kurulmuş, 1930 yılında yakınından demiryolunun geçmesiyle kısa sürede hızlı bir şekilde değişmiş, 1935’te nahiye, 1945 yılında da ilçe olmuştur.

1960 yılı ansiklopedik bilgilerimize göre, o zamanki nüfusu 28.497, yüzölçümü de 1950 km2’dir. 1990 tarihli “Yozgat Katoloğu”nda ise (Yerköy maddesi, s.523–538) nüfusu 48.889, yüzölçümü ise 1245 km2’dir.

Bugün 13 mahalleden kurulan Yerköy’ün mahalle adlarının tarihi bir özellik taşımadığı, sonradan verildiği anlaşılmaktadır.

Anadolu’nun fethinden sonra,g enelikle Oğuzların Bozok koluna mensup Türkmenler tarafından yaylak olarak yerleşilen Yozgat ve yöresinin sonraları Kırım ve Balkanlardan göç eden Türkler tarafından da yurt tutulduğu görülmektedir.

Aşağıda listesini verdiğimiz 58 köyün adının, kişi, yer, meslek, bitki ve hayvan adlarından kurulduğu görülür.

Kişi adlarından: Arifoğlu, Hocamusallı, Karacaahmetli, Karaosmanoğlu, Kocaoğlu, Arslanhacılı, İhsangazili, Çakırhacılı, Hacı Osmanlı, Orhan, Salihli, Süleymanlı, Yakuplu.

Yer adlarından: Buruncuk, Kumluca, Kayadibi, Çamdibi, Çakköy.

Meslek adlarından: Eğerci, Terzili.

Bitki adlarından: Elmahacılı, Balkavak, İğdecik, Karacaağaç, Sarıyaprak.

Hayvan adlarından: Delice, Kömüşören, Kördeve, Arslanhacılı, Beserek, Kurruk “sıpa”.

Bunlardan başka Hacı, Hoca, Gazi gibi sıfat ya da adlar; Küçük, Sarı, Büyük, Çakır gibi sıfatlar da Yerköy’e bağlı köylerde tamlayan ya da tamlanan unsur olarak bulunmaktadır. Bu köy adlarının pek çoğu yöreye yerleşen boyların soy, oymak, aşiret ve cemaatlerinin adlarını taşımaktadır. Yörenin 25 binlik haritası üzerinde yapılacak çalışmalar ile mevki adlarından pek çoğunun boy adları ile ilgili olduğu görülebilir.

1.             Arifoğlu  (<Arif + oğ(u)l+u)

2.             A. Eğerci           (<eğer+ci)

3.             A. Elmahacılı   (<elma+hacı+lı)

4.             Aydıngün           (<aydın+gün)

5.             Belkavak          (<bel+kavak)

6.             Bicikler  (<bicik+ler)

7.             Buruncuk          (<burun+cuk)

8.             Cakcak (<cak+cak(yansıma”)

9.             Çakırlar (<çakır+lar)

10.         Delice   (<deli+ce)

11.         Derecik (<dere+cik)

12.         Göçerli  (<göçer+li)

13.         Hacılı    (<hacı+lı)

14.         Hacıceşmesi    (<hacı+çeşme+si)

15.         Hacıuşağı         (<hacı+uşak+ı)

16.         Harkaşan

17.         Hatip     (<hatip)

18.         Hocamusallı     (<hoca+musal+lı)

19.         İğdecik  (<iğde+cik)

20.         Kahya   

21.         Karacaağaç     (<kara+ağaç)

22.         Karacaahmetli (kara+ca+Ahmet+li)

23.         Karaosmanoğlu  (kara+Osman+oğlu)

24.         Kömüşören  (<kömüş+ören)

25.         Kördeve (<kör+deve)

26.         Köycü         (<köy+cü)

27.         Kumluca     (<kumlu+ca)

28.         Küçüknefes  (<küçük+nefes)

29.         Sarıyaprak (<sarı+yaprak)

30.         Yamuklar    (<yamuk+lar)

31.         Yerköy        (<yer+köy)

32.         Y. Eğerci

33.         Y. Elmahacılı

34.         Kocaoğlu    (koca+oğ(u)l+u)

35.         Kayadibi     (<kaya+dip+i)

36.         Arslanhacılı  (<arslan+hacı+lı)

37.         A. İhsangazili  (<ihsan+gazi+li)

38.         Beserek

39.         Büyükçalıklı  (<büyük+çalık+lı)

40.         Çakırhacılı (<çakır+hacı+lı)

41.         Çamdibi      (<çam+dip+i)

42.         Çayköy       (<çay+köy)

43.         Derebağı    (<dere+bağ+ı)

44.         Hacı Osmanlı

45.         Karlı            (<kar+lı)

46.         Kurruk        (<kurruk)

47.         Küçükçalıklı  (<küçük+çalık+lı)

48.         Orhan

49.         Poyraz

50.         Salihli

51.         Sedir

52.         Susuz

53.         Süleymanlı

54.         Terzili

55.         Topaç

56.         Yakuplu

57.         Y. İhsangazili

58.         Zincir

 

Yerköy ve Yöresi Ağızlarının Ses Özellikleri Üzerine Notlar:

Yozgat merkez ve yöresi ağızları üzerine yapılan çalışmalar oldukça yenidir. Bunlardan pek çoğu da tarafımdan yaptırılmış olup, dil, folklor ve halk edebiyatı malzemelerini içine almaktadır. Namık Aslan, Vasfi Adikti, Erdoğan Altunkaynak gibi Lisans, Yüksek Lisans ve Doktora öğrencilerim yöre ile ilgili bilimsel tezler hazırlamışlardır.

Yerköy ağzı ile ilgili olarak aşağıdaki tezler yapılmıştır.

1)    Erdoğan Altunkaynak, Yerköy Ağzı, Fırat Üniversitesi TDE Bölümü Mezuniyet Tezi, 1984, Elazığ. (Yöneten: Prof. Dr. T. Gülensoy)

2)    Fatih Acer, Yerköy ve Yöresi Ağızları, Erciyes Üniversitesi TDE Bölümü Mezuniyet Tezi, 2003, Kayseri. (Yöneten: Prof. Dr. Nevzat Özkan)

*   *   *

Yukarıdaki künyeleri verilen tezlerde Yerköy ve köylerinden derlenen metinlerdeki ağız özellikleri bilimsel metodlarla incelenmiş, ses ve biçim özellikleri ortaya konulmuştur.

Bu bildiride yöre ağızlarının genel yapısı özet olarak sunulmuş, bazı farklı mahalli sözcükler, “sözlük” bölümünde verilmiştir.

Bu özelliklerden belli başlıları şunlardır:

1. SES BİLGİSİ

1.1. Ünlüler

1.1.1. Yerköy ve yöresi ağızlarının kapalı e (ẹ) ünlüsü yanında, Eski ve Orta Türkçedeki ön ve ses durumundaki kök hece i’lerini devam ettirme eğilimi hakimdir: ẹrkā < erkeği de; didik < de–dik.

Bu özellikler Oğzu boylarından Avşar ve Oğuz – Türkmen boylarının kullandığı dil özellikleriyle benzerlik göstermektedir.

1.1.2. Ayrıca bölge ağzında yazı dilinden farklı olarak ünlü ve ünsüzlerde bir takım ara sesler dikkat çekmektedir. Eski Türkçe döneminden beri devam eden kapalı e (ẹ) ünlüsü bölgede görülmektedir. Bunun yanında ı–i arası, a–e arası, o–ö arası, e–i arası, u–ü arası bir takım ünlüler ortaya çıkmıştır: hıyecanından, aặr kolgesi, “ağır gölgesi” şu kộñam “şu köyün daardim “deyirdim”

1.1.3. Orta ve arka damak n (ñ)’leri hece kaynaşması ve ünsüz düşmesi gibi olaylarla kaybolurken, kendi etkisini hecesi içinde bulunan ünlülere bırakarak geniz ünlüleri oluşturmaktadır: bẫ ‘ana’, sẫ ‘sana’

1.1.4. Ünlülerde dikkat çeken özelliklerden biri de aslî uzun ünlülerin dışında n, v, r, l, y, ğ gibi ünsüzlerin düşmesi sonucunda ve hece kaynaşmasıyla a, o, u, ü, ı uzun ünlülerinin oluşmasıdır: havyalıda, şu kộn, sẫ, ōlan, “oğlan”, çocūmuş “çocuğuymuş”. Bölgenin bu karakteristik özelliği Avşar boyunun kullandığı dil özelliğiyle benzerlik göstermektedir.

1.1.5. Kısa ünlü bölgede sık olarak kullanılmaz. Sadece kısa ĩ görülür. altĩ ay sora nası anarlardı.

1.2. Kalınlık incelik uyumu, yazı diline göre bölge ağzında oldukça güçlüdür. Bu uyum o derece kuvvetlidir ki yazı dilimizde bu uyuma uymayan bazı eklerin dahi bölge ağzında ünlü uyumuna uyduğu görülmektedir. Yani bölge ağzında dil benzeşmesi kuveetlidir.

–ki âitlik Eki: Şimdikinin insannarı, ayahtānı (<ayak+ta+ki+n+i) getir (Yerköy)

–leyin: zabanan (Yerköy), “Sabaleyin”

–ile vasıta eki: ġayınan (<kayık ile), hayvaynan (<ayva ile+n)

Ayrıca bazı kelimeler uyuma uyar: ġardaş (Yerköy), anam

Yabancı kelimelerde dahi dil benzeşmesi kuralı her zaman geçerlidir: ceze (<Ar, ceza), diyeri (<Ar, di,er) uruma, fayız (<Ar, fā’iz)

1.3. Yerköy ağzında dudak benzeşmesi de çok ileri durumdadır. Yazı dilimizde kural dışı kalan çavış, armıt, yımırta, tavıh gibi Türkçe kelimelerin yanında; dohdur, horuz, motur gibi batı dillerinden geçmiş kelimeler de bunun çok açık örnekleridir.

1.4. Yerköy ağzında dikkat çeken önemli özelliklerden biri de kelime başındaki tonlulaşmalardır. Türkiye Türkçesinde ince ünlülü kelimelerin başındaki –k’ ler tonlulaşıp –g olduğu halde (kel–>gel–), Türkmen Türkçesinde hem ince hem de kalın ünlülü kelimelerin tonlulaşarak g’ ya döndüğü görülür. Bölgemiz ağzında da kelime başında bu tonlulaşma yaygındır: ġız, ġavga, ġızım, ġabġara. Bölgenin bu ses özelliği Salur, Kınık ve Avşar boyunun kullandığı dille benzerlikler göstermektedir.

Ayrıca, Yerköy ağzında, tarihî gelişim içerisinde Eski Türkçeden gelen –k şeklini koruyan bazı kelimeler, Türkiye Türkçesinde –g şeklinde kullanılmaktadır: künde, kolgesi.

Bu özellik özellikle Salur boyunun kullanmış olduğu bir karakteristik özellik olarak dikkat çeker.

1.5. Kelime başında t>d değişimine sıkça rastlanılmaktadır. Tonlulaşma ayrıca p sesinde de devam etmiş ve p>b’ye dönüşmüştür. Bu değişimin yanında Eski Türkçedeki şekillerini koruyan kelimeler de dikkat çekmektedir: tikenlerin, bekmez (Yerköy).

Bölgenin bu karakteristik özelliği Salur boyunun kullanmış olduğu dilin özellikleri olarak dikkati çekmektedir.

1.6. Sızıcılaşma olayı özellikle iç sesete dikkat çekmektedir. k>h, ç>ş ses değişiklikleri bölge insanının daha çok arka damak ve boğaz seslerini kullandığını göstermektedir: arhabasıymış (<akraba), pahladır (<bakla), göşdük (<göçtük), ġılışlı (<kılıçlı).

Bu özellik Avşar boyunun kullanmış olduğu dilin özellikleri arasındadır.

1.7. Eski Türkçe döneminden bu yana Türkçede varlığını devam ettiren nazal n(ñ), her ne kadar yazı dilimizde ifade edilmese de bölge ağzında yerini korumuştur. Kelimelerin iç ve son seslerinde ve fiil çekimlerinde n>ñ değişikliği göze çarpmaktadır: düñür, buñalıp “bunalıp”, çahır pıñar “çakır pınar”.

Bölge ağzında kullanılan bu nazal n’ler Oğuz– Türkmen ve Kınık boyunun dil özellikleri arasındadır.

1.8. Yerköy ve yöresi ağızlarında sessizlerin tespitinde ara sesleri dikkati çekmektedir. k–g, p–b, t–d arası bir takım seslerin varlığı tesbit edilmiştir. Bu sesler transkribe edilirken belli bir harf ile gösterilmiştir: dörT, sanaT, teyiP ġaPmıya, KarT(Yerköy), guderidK.

1.9. Bölge ağzında sessiz benzeşmeleri bir hayli dikkat çekmektedir. Ekleşme hâlinde ünsüz benzeşmeleri yaygındır. Özellikle geniz ünsüzü olan –n, –m, –l ile biten kelimeler l ile başlayan bir ek aldıklarında ilerleyici benzeşme görülür: –nn–<–nl–,       –ml–<–mm– gibi. Gerileyici benzeşme ise –rl–>–ll– benzeşmesinde kendini gösterir: nışannılandıh (<nışanlı), perişannıhları (<perişanlık), millonum (milyon), verilleridir (<verirler), tüllü (türlü).

Bu özellik Avşar boyunun dil özelliği olarak kullanılmıştır. Bölge ağzıyla paralellik gösterir.

1.10. Yerköy ağzında (methates) yer değiştirme ses olayına sıkça rastlanır. Bu daha çok söyleniş kolaylığı sağlamak için oluşan bir ses olayıdır. Bölge ağzında yazı dilinde söylenişi zor olan bazı kelimeler bu şekilde değişikliğe uğrayarak ifade edilmiştir: arhaba ‘akraba’, farbıha ‘fabrika’, cılbah ‘çıplak’

1.11. Yerköy ağızlarında ön ses ünsüz türemesi olarak y– ve özellikle h– türemesi dikkati çekmektedir: hayvalar <ayvalar, helbet <elbet, yırak (Yerköy) <ırak.

Bu özellikle Oğuz–Türkmen boyunun kullandığı dil özelliği olarak dikkatimizi çekmektedir.

1.12. Yerköy ve yöresi ağızlarında ünsüz ikizleşmesi bir hayli yaygındır. Ünsüz tekleşmesinin ise yabancı dillerden girmiş kelimelerde olması dikkat çekicidir: yüzzük<yüzük, ġazzıh <kazık, eşşek <eşek; ġuvat <kuvvet.

1.13. Yerköy ağızlarının kelime vurgusu bakımından dikkati çeken en önemli özelliklerinden biri bulunma hali eki almış isimlere +ki aitlik eki getirildiğinde, bu ekin hece kaynaşması yoluyla erimesi ve vurgusunun kendisinden önceki heceye aktarılması sonucu bulunma hâli ekinin vurgulu ve uzun söylenmesidir: ayahtānı (<ayaktakini) getir (Yerköy)

1.14. Cümle vurgusu bakımından Yerköy ağzında dikkat çeken husus soru anlamının soru eki yerine, fiillerin kip ekleri üzerinde yoğunlaşan kuvvetli vurgu ile sağlanmasıdır: vardıñ? ‘vardın mı?’.

1.15. Yuvarlak ince ünlüler yanında bulunan g–, k–, ğ– damak ünsüzleri yanlarında bulunan bu ince yuvarlak ünlüleri kalınlaştırırlar ve orta boğlumlanmalı yarı kalın ünlüler meydana gelir: gor–, gul–, so– … vb.

Bölgemizin bu karakteristik özelliği Salur boyunun dil özelliği ile paralellik göstermektedir.

3. ŞEKİL BİLGİSİ

Yerköy ağızlarının şekil bilgisi bakımından gösterdiği karakteristik özellikleri şu şekilde toplayabiliriz:

2.1. Yükleme halinin diğer normal şekillerinin yanında hece kaynaşması sonucu oluşmuş –ạ, –a, –ā, –e şeklinin çok kullanıldığını görmekteyiz. Diftonglu ıı, ii, aı, aa şekilleri de kullanılmaktadır: ġuşaa <kuşağı, diynā <deyneği.

Yerköy ağızlarında yükleme hâli bazı kullanımlarda Eski Anadolu Türkçesindeki gibi 3. teklik şahıs iyelik ekinden sonra –n şeklinde kullanılmaktadır: canıñ vermiş, suyuñ ġuruyo.

2.2. Şahıs ve işaret zamirlerinden sonra gelen yönelme hali ekleri orta ve arka damak n(ñ)’li olarak kullanılmaktadır: saña, baña (Yerköy).

2.3. +ki aitlik eki kalın sıradan ünlü taşıyan kelimelere gelirken +kı>+hı değişimiyle ünlü uyumuna uygunluk göstererek gelir: yüzündāni < yüzünde+ki+n+i, ötān+i < öte+ki+n+i.

2.4. Fiil çekimlerinde I. ve II. tip şahıs eklerinin 2. teklik ve çokluk şahıs çekimleri genellikle orta ve arka damak n’siyle yapılır: ġaşdıñ, yıhanırsañ, evleniyonuz.

2.6. Fiil çekimlerinde 1. çokluk şahıslarda bölgede karakteristik bir özellik hâline gelen –k’li şekiller kullanılır. Kalın sıralı fiillerde –k>–h değişimine uğramıştır: guderidiK <güder idik, getirirdik; galırıh (Yerköy).

2.7. Fiillerin geniş zaman 2. şahıs çekimlerinde hece kaynaşması sonucunda       –(I)n/–(I)ñ şeklinde kullanımları yaygındır. Bu zamanın olumsuz şekilleri de bölgeye has bir şekilde –mAs biçimindedir: indiriñ; geçmesseñ, çalışmassañ.

2.8. Yerköy ağzında kullanılan şimdiki zaman eklerinde –r düşmesi yaygındır. Şimdiki zaman eki teklik: –yom, –yon/yoñ, –yo; çokluk: –yoh,–yoñuz, –yollar şekillerinde kullanılır: anadamıyom (<anlatamıyorum), yapıyollar (<yapıyorlar).

Bu özellik Kınık ve Salur boyunun karakteristik dil özelliği olarak dikkati çekmektedir.

2.9. Duyulan geçmiş zaman 1. teklik ve çokluk şahıs çekimlerinde kip ekinden sonra türetilen –s ünsüzü ile şahıs ekindeki ünlünün uzatılması da dikkati çeken bir özellik olarak karşımıza çıkar: üşümüssük <üşümüşüz

2.10. Gelecek zaman eki hece kaynaşmasına veya hece yutumuna uğrayarak
–acā, –ecē –acī –ecī şeklinde kullanılmıştır: geçecām <geçeceğim, bahacīh “bakacağız”

Bölgeye ait bu özellik Salur boyunun dil özelliği ile paralellik gösterir.

2.11. Bölge ağzında dilek kiplerinde dikkati çeken bir husus da dilek kipinin sadece birinci çoğul şahıs ekinin kullanılmasıdır. Bu kip ifade edilirken dilek kipi yerine bölgede emir kipleri kullanılmaktadır: bırahah “bırakalım”; gidek (Yerköy) “gidelim”

2.12. Fiil çekim eki olan soru ekinin 2. teklik ve çokluk şahıs çekimlerinde ilerleyici benzeşme ile –ñI şeklindeki kullanışları da yaygındır. Bazen fiillerin çekimlerinde soru eki kullanılmaz ve vurguyu zaman ekine yükleyerek soru anlamı kasdedilir: gordüñ ñü? (Yerköy) <gördün mü?; vardıñ? (XV–25) ‘vardın mı’

Yerköy ağzının bu ilgi çekici özelliği Azerî Türkçe’sinin tipik özelliği olarak karşımıza çıkar. Bu özellik ayrıca Oğuz– Türkmen boyunun dil özelliği olarak da kullanılmış olup, Kırşehir ve yöresi ağızlarında da görülür.

2.13. i–ek fiilinin kalınlık– incelik ve düzlük– yuvarlaklık uyumlarına uyumu ileri derecededir. Bu fiilin ünlülerden sonra gelmesi halinde bazen koruyucu bir –y ünsüzü türettiğini görüyoruz. Ayprıca –i ek fiili yazı dilimizin aksine Yerköy ağzında ayrı söylenme eğilimindedir: irezil ideridi <i+rezil ederdi, geçiniridik; iki ġızımış <kız imiş

2.14. -IncA zarf fiil ekinin bölge ağzında ok kuvvetlendirme edatıyla –IncAk şeklinde kullanılması dikkat çeken bir özelliktir: gelincek, girincek, gelincik

Yukarıda belirttiğimiz Yerköy ve yöresi ağızlarına ait bu belirgin özelliklerden hareketle yöre ağızlarının yapılaşmasında hangi Türk boylarının etkili oldukları üzerinde durulmuştur.

Bütün bu ilgi çekici dil özelliklerini toparlarsak, Yerköy ve yöresi ağızlarında başta Oğuz–Türkmen olmak üzere Avşar, Salur, Kınık boylarının dil özelliklerinin hakim olduğunu söyleyebiliriz.
 
 
 
Facebook'a Ekle
Kayıtlı
Yürekli-kam
Ziyaretçi
« Yanıtla #1 : 31 Ekim 2009, 21:43:54 »

–A–

aar: eğer

aar: ağır

aba: abla

abı: anne

ahseriye: ekseriye

aladdirig: elektirik

alaf: alev, ateş (Yerköy)

āle–: eğlemek (Yerköy)

aralaş–: ayırmak (Yerköy)

arhaba: akraba

āril–: ovalamak

āşam: akşam

āşamece: akşama kadar

aşāsı: aşağısı

ataş: ateş

ayah yolu: tuvalet (Yerköy)

ayle: aile

azzıh: azık, yiyecek

–B–

bahır basması: bakır basması,         bölgeye     ait bir tedavi şekli

baldırcan: patlıcan (Yerköy)

bāñ–: beğenmek, b.–iller: beğenirler

belle–: öğrenmek, b.ledim: öğrendim

beyhüdar ol–: ömrü uzun olmak

 

–D–

daarmen: değirmen

dāge: Bölgeye ait bir oyun ismi

dā–: değmek

deal: değil

dek gel–: denk gelmek

did–: ayırmak, yıpratmak

dil: anahtar (Yerköy)

diir diir ol–: Bir yüzeyde kabartı    şeklinde olmak

diñel–: ayakta durmak

direş–: inatlaşmak

diyne–: dinlemek

dıh–: sokmak (işe dıhdı) almak

doo–: dövmek

don: giysi

düun: düğün

düv–: dövmek

–E–

ecik: azıcık

ẹhaz: ikaz

ellaan: leğen

ellaçen: çeşitli, değişik (Yerköy)

ena: çiftin bölümü

eşgi: ekşi (XII–6)

eşgili: Bölgeye ait hamur işleri (Yerköy)

ever–: evlendirmek                                                  

goüs: göğüs

goynek: gömlek

ġozel: güzel

ġubar–: kabarmak, büyüklenmek

guççük: küçük

gudümsüz: uğursuz (Yerköy)

guddür–: otlatmak

ġufa: kova

ġurbe: gübre

ġuver–: bırakmak, salmak

–H–

haşlıh: harçlık

haşat et–: zarar vermek,               yıpratmak (Yerköy)

hedayeli: hediyeli

hele–: söylemek, konuşmak

helke: su taşınan kap

herk: tarlanın sürülmesi

heş: hiç

horanta: kalabaklık kişiler (Yerköy)

hindi: şimdi

hırtlak: gırtlak

hıyecannı: heyecanlı

huvardalıh: hovardalık

 

kirmen: yünden ip yapmaya             yarayan alet

kis: bir toprak çeşidi (Yerköy)

–L–

lomen: Numan

löbet: nöbet

–M–

mahat: makat, oturulan tahta oturak

malamat et–: rezil etmek

māsi–: önemsemek (Yerköy)

mārim: meğer

mıdara: sağlam olmayan (Yerköy)

mıhdar: muhtar

mırat: murat

millona: milyon

mintan: gömlek giysi

misir: mısır (Yerköy)

miyva: meyve

mühümlü: önemli, mühim

müzümsüz: luzumsuz (Yerköy)

–N–

nalla–: (argo) öldürmek

naşaal: ne şekilde

nebim: ne bileyim

nohtasını: noktasını

noor–: neyapmak

 

 

sava yap–: eylencelik oyun oynamak

seer: sefer

selbes: serbest

seleve: bedava, ucuz

seyrin–: dolaşmak

sıfınla–: kazmak (Yerköy)

sıır: sığır

sıtkı cannan: kötü kalple

sini: tepsi

somsuh: yumruk (Yerköy)

sona: sonra

sonamaniyim: daha sonra

sood: yüzünü asmak (Yerköy)

souh: soğuk

suvan: soğan (Yerköy)

suvatla–: ovmak

–Ş–

şehne: icra memuru

şıvġa: yaş çubuk

şikaat: şikayet

şilte: yatak içi

–T–

tala–: ateşe tutmak, tavlamak

tas: su içilen kap

tavlamak: ısıtmak, ateşe tutmak

telezon: televizyon

temelli: hayret bildiren bir edat

tınġırdad–: dalga geçmek

 

yuha: yufka, ince (Yerköy)

yuharı: yukarı

yusek: yüksek

yul–: yıkamak

yuvallah: yuvarlak

yülü–: sakal için kazımak kesmek

yüzerlik: geline yakılan ot

yüzübar: yüzsüz, yüze gelen (Yerköy)

–Z–

zabanan: sabahleyin

zahmeri: zemheri ayı, bölge ağzında kış

zırzap: düğünde oyun yapan kişi

zoruh–: zorlamaka

zopa: sopa

zoytarı: soytarı

zöhre: Zehra (Yerköy)

zöhür: sahur (Yerköy)
Facebook'a Ekle
Kayıtlı
Yürekli-kam
Ziyaretçi
« Yanıtla #2 : 31 Ekim 2009, 21:44:25 »

bibi: hala, babanın kardeşi (Yerköy)

biş–: pişmek, b.–ir: pişir

bodu: kaz (Yerköy)

boon: bu gün

borüne: böğürüne

bulgurlama: Bölgeye ait bir hastalık

buñaz: boğaz (Yerköy)

bürük: çarşaf, örtü

–C–

cerek: kalın tahta

ceyran: elektirik

cılbah: çıplak

cıncıh: cam

comba: acemi, çaylak

çuluh: hindi

cuvara: sigara

–Ç–

çabıt: bez parçaları (Yerköy)

çālaraı: bölgede oynanan bir oyun aleti

çalma: üzümden yapılan reçel

çayla–: çay vermek

çemkir–: surat asmak, ç.–yor: surat asıy

çıbıhla–: çubuklamak

çim–: yıkanmak (Yerköy)

çölmek: çömlek

 

 

 

–G–

ġabıt: yatak içi

ġah–: kalkmak

ġambırsevi: kambur gibi (Yerköy)

ġaramet: iftira (Yerköy)

ġaribse–: özlemek (Yerköy)

ġatırdırnaa: katırtırnağı bir çeşit çiçek

ġarayavşanı: Bölgeye ait bir ot cinsi

ġavla–: kavlamak

ġavır–: kavurmak

ġạvur: yabancı

ġılavla–: parlatmak

ġımraş–: kıpırdamak

ġırhla–: kırklamak; doğum adeti

giçiş–: kaşınmak

ġobel: genç oğlan delikanlı (Yerköy)

gocuñ–: alınmak (Yerköy)

gōde: govde

ġoñşu: komşu

ġoş–: göç

 

–I–

ıh–: çökmek

ıramazan: ramazan

ıyıy: eğe

–İ–

ibdille: öncelikle

ice: iyice

ii: iyi

ilisdir: süzgeç

inne: iğne

ipti: önce

irat: rahat

irkek: erkek

irezil: rezil (Yerköy)

işlik: içlik

–K–

kaat: kağıt

kaırt: kağıt (Yerköy)

kele: seslenme edatı (Yerköy)

kiriz: düğün çırağı

kosnü: köstebek

kosnü ocā: hastalığın tedavi edildiği yer

koy: köy

ķullaph: lakap (Yerköy)

kutule–: kütülemek

–O–

ohul: okul

ol: oğul

onan sona: ondan sonra

onar: onlar

osüzük: öksüzüz

osun: olsun

–Ö–

öle: öyle

öndüç: ödünç (Yerköy)

ötā: öteki

–P–

pahla: bakla

patla: balta

peli: pehli, düğün yemeklerinde yapılan et

pendir: peynir

pisiklet: bisiklet

–R–

ramatlıh: rahmetlik

rāva: yaman, çok iyi

–S–

sā: sağ, hayatta

saab ol–: sahip olmak

sañısız: düşüncesiz, sorumsuz (Yerköy)

 

 

topahla–: topaklamak

toplu: pencere (Yerköy)

tor: acemi

tükan: dükkan (Yerköy)

–U–

uçuhla–: korkmak (Yerköy)

uçun: için (Yerköy)

urġan: ip, halat

–Ü–

üccüz: üç yüz

üsberle–: üstelemek (Yerköy)

üş: üç

–V–

velespit: bisiklet (Yerköy)

–Y–

yadırġı: yabancı (Yerköy)

yaab: Yakup

yapın–: alışmak, uyum sağlamak

yenikle–: tekrarlamak (Yerköy)

yelig–: düzgün durmamak (Yerköy)

yien: yeğen

yimi: yirmi sayı

Facebook'a Ekle
Kayıtlı
Boz-Ok
Normal Üye
*
ileti Sayısı: 10



« Yanıtla #3 : 31 Ekim 2009, 21:50:54 »

Yardımların için çok teşekkür ederim ağabey
Facebook'a Ekle
Kayıtlı

''Ünlü Süvarileri harp meydanlarında kahramanca dövüşen Türk yiğitlerinin harman olduğu diyar.Bozok Yaylasının çocukları, Var olun!''
Takiyyeci
Normal Üye
*
Cinsiyet: Bay
ileti Sayısı: 151


« Yanıtla #4 : 31 Ekim 2009, 23:58:30 »

Yürekli-kam kardeşimin verdiği örnekler Antep ağzına ne kadar benziyor. Buda Yozgat ve Antep halkının aynı Türkmen boyundan olduklarının bir kanıtıdır.

Bu konuda bir alıntı:

Türkiye'de 'Türkmen' Yerleşimleri
KAYSERİ/AKKIŞLA-KULULU,Konya/Ereğli,Osmaniye/Kadirli, Ardahan/Damal/Hanak, Reyhanlı/Sivas, Gaziantep/İslahiye, Adıyaman/Besni, Nevsehir/Kalecik, Afyonkarahisar/Emirdağ Bolvadin, Çankırı/Güney Kışla, Yozgat/Sorgun Sarıkaya, Konya Kulu merkezde Atçeken Türkmenleri,Karabağ Türkmenleri, Kulu Kozanlı'da Avşar ve Farsak Türkmenleri, Kulu Yaraşlı Köyünde Yaraşlı Türkmenleri (Devrim Sönmez, Eskiçağlardan günümüze Kulu, Konya, 2004.), Şerefli Koçhisar ve köyleri, Bala (Bozulus Türkmenlerinden Tabanlı Mukatası), Kırşehir, Kaman, Toklumen Köyü. Muğla (caylaklar,Karıncalı vs.),Burdur,Antalya,İzmir,Aydın (şehebliler,çaylaklar,karıncalılar.
Barak Türkmenleri, Baraklar, Oğuzların sağ kolu Bozoklardan Yıldızhan Oğullarına bağlı Beğdilli boyu içerisinde yer alan oymaklardan biridir.
1100'lü yıllarda Firuz Beğ'in önderliğinde Anadolu'ya gelen Baraklar önce Yozgat yöresinde yurt tuttular, fakat devletle araları açılınca Antep'e sürüldüler. Antebin bulunduğu platonun güneyine Tilbaşar yaylasına yerleştiler. Bu coğrafi bölge, doğuda Fırat'a (culap suyuna), batıda, Nur Dağlarına, güney ve güney batıda, Halep ve Amık ovasına kadar uzanır. Horasan Barak Türkmenlerinin atayurtlarıdır. Horasan'dan 84.000 hane göç etmiştir. Şu an Gaziantep ilinin İslahiye, Karkamış, Nizip, Oğuzeli(ŞanlıUrfa)(Birecik,Bozova,halfeti,Suruç ilçeleri BİRECİK Bağlarbaşı köyu, Besni (Adıyaman)ilçesinde özellikle Kızılin, Ören ve Nevşehir ili Hacıbektaş İlçesi Aşağıbarak, Yukarıbarak ve Belbarak köylerinde yaşamaktadırlar.Kültürel olarak zengin bir sözlü kültüre sahiptirler.
Facebook'a Ekle
Kayıtlı
Yürekli-kam
Ziyaretçi
« Yanıtla #5 : 01 Kasım 2009, 00:12:17 »

Antepli biz adanadada bu dili konuşuyoruz yani bu kelimeler bize yabancı değil,biz hapimiz kardeşiz Kandaşız.Şu aradaki etnik kırıntılar parazit yapmasa dünyanın öbür tarafındaki Türkle bile kolayca anlaşırız.
Türk diline sahip çıkalım onu bozdurmayalım,Dilini kaybeden millet namusunuda kaybeder,her şeyini kaybeder.
Facebook'a Ekle
Kayıtlı
ATTİLABİLGEHAN
Türkçü - Turancı BOZKURT

Cinsiyet: Bay
ileti Sayısı: 973



« Yanıtla #6 : 01 Kasım 2009, 00:17:55 »

                 Aynen öyle andalar Türkçe konuşacağız. Türk olduğumuz için övüneceğiz ve heryerde birbirimize sahip çıkacağız.


                                                                             TTKY
Facebook'a Ekle
Kayıtlı

Köprülerin (Linklerin) Görülmesine İzin Verilmiyor.
Köprüleri (Linkleri) Görebilmek İçin Üye Olun veya Giriş Yapın
TürkcüKasirga
Ziyaretçi
« Yanıtla #7 : 01 Kasım 2009, 00:48:08 »

Türkiye'de 'Türkmen' Yerleşimleri
KAYSERİ/AKKIŞLA-KULULU,Konya/Ereğli,Osmaniye/Kadirli, Ardahan/Damal/Hanak, Reyhanlı/Sivas, Gaziantep/İslahiye, Adıyaman/Besni, Nevsehir/Kalecik, Afyonkarahisar/Emirdağ Bolvadin, Çankırı/Güney Kışla, Yozgat/Sorgun Sarıkaya, Konya Kulu merkezde Atçeken Türkmenleri,Karabağ Türkmenleri, Kulu Kozanlı'da Avşar ve Farsak Türkmenleri, Kulu Yaraşlı Köyünde Yaraşlı Türkmenleri (Devrim Sönmez, Eskiçağlardan günümüze Kulu, Konya, 2004.), Şerefli Koçhisar ve köyleri, Bala (Bozulus Türkmenlerinden Tabanlı Mukatası), Kırşehir, Kaman, Toklumen Köyü. Muğla (caylaklar,Karıncalı vs.),Burdur,Antalya,İzmir,Aydın (şehebliler,çaylaklar,karıncalılar.
Barak Türkmenleri, Baraklar, Oğuzların sağ kolu Bozoklardan Yıldızhan Oğullarına bağlı Beğdilli boyu içerisinde yer alan oymaklardan biridir.
1100'lü yıllarda Firuz Beğ'in önderliğinde Anadolu'ya gelen Baraklar önce Yozgat yöresinde yurt tuttular, fakat devletle araları açılınca Antep'e sürüldüler. Antebin bulunduğu platonun güneyine Tilbaşar yaylasına yerleştiler. Bu coğrafi bölge, doğuda Fırat'a (culap suyuna), batıda, Nur Dağlarına, güney ve güney batıda, Halep ve Amık ovasına kadar uzanır. Horasan Barak Türkmenlerinin atayurtlarıdır. Horasan'dan 84.000 hane göç etmiştir. Şu an Gaziantep ilinin İslahiye, Karkamış, Nizip, Oğuzeli(ŞanlıUrfa)(Birecik,Bozova,halfeti,Suruç ilçeleri BİRECİK Bağlarbaşı köyu, Besni (Adıyaman)ilçesinde özellikle Kızılin, Ören ve Nevşehir ili Hacıbektaş İlçesi Aşağıbarak, Yukarıbarak ve Belbarak köylerinde yaşamaktadırlar.Kültürel olarak zengin bir sözlü kültüre sahiptirler.

Gaziantepli kandasim,
Bu, Türkiye´de ki "Türkmen yerlesim" yerleri diye vermis oldugun bilgi, tamamen kisilerin hazirladigi vikipedia denilen ne oldugu belirsiz cöplükten alintidir.

Türkmen yerlesim alanlari diye her ilimizden bir köy secip vikipedia denilen cöplüge ekleyen cahiller akillari sira Türkmenlerin her ilde bir kac köye yerlestigini göstermek istemisler !






 
Facebook'a Ekle
Kayıtlı
Takiyyeci
Normal Üye
*
Cinsiyet: Bay
ileti Sayısı: 151


« Yanıtla #8 : 01 Kasım 2009, 01:12:53 »

TürkcüKasirga kardeşim,

Barak Türkmenlerinden bahsediyoruz. Barak Türkmenlerini bilmeyen azdır. Yazıklarımı bütün tarih kitaplarında bulabilirsin. Yozgat ve Gaziantep'e gidersen kendi gözlerinlede görürsün.

Sen Barak yerine sadece Türkmen anlamışsın ve sanki sadece bu yazdığım yerlere Türkmenlerin yerleştiğini iddia ediyorum gibi algılamışsın. Türkmenler tüm Anadolu yanında Balkanlara, Kuzey Afrikaya başta Suriye ve Kuzey Iraka yerleşmişlerdir. İlk gelenler Mezopotamya bölgesine yerleşmişlerdir ve Arap ve Fars unsurlarının kültürü karşısında benliklerini yitirerek onlarla karışarak bugün Kürt denen halkı meydana getirmişlerdir. Kürtçe kendi başına bir dil değildir ve Kürt diye bir halkta yoktur. Dilin kuralları ve sayıları Farscadır. Üçte bir oranındada Türkçe, Arapça ce Farsça kelimelerden oluşur. Bulundukları bölgelere göre Arapça, Türkçe, Farsça ağırlığı değişik oranda olduğu içinde değişik Kürt ağızları oluşmuştur. Tarihte Kürt diye birşey yokken birkaç yüzyıl önce birden ortaya çıkmalarının gerçek açıklaması budur. Bu Kürtleşme halen devam etmektedir. Hem yoğun oldukları yerlerde Türkmenler Kürtçe öğrenmek zorunda kalıyorlar hemde yoğun nufus artışı karşısında yavaş yavaş Türkmen unsuru kaybolup Kürt unsuru gelişiyor. Dün Türkmen olan Erbil, Süleymaniye, Diyarbakır bugün kürt. Yakında Kerkük Musul buna katılacak. Yakın bir gelecekte Gaziantep, Malatya, Mersin vs. bu tehlikeyle karşı karşıya. Konu değişti ama bu Kürt konusuna her yerde değinilmeden olmuyor. Gerçek olan şuki ta Osmanlıdan önce bile tüm Anadolunun Türcia adı ile yazılı batı kaynaklı haritaları mevcut. Yani tüm Adadolu Osmanlıdan önce bile Türkmenken bugün Doğu ve Güneydoğunun büyük bir Kısmında Türkmen unsuru kalmamış. Yerini dolduranlarda o eski ytarihlerde hiç olmayan bir unsur.
Facebook'a Ekle
Kayıtlı
Yürekli-kam
Ziyaretçi
« Yanıtla #9 : 01 Kasım 2009, 01:23:06 »

İşte bir Türkçünün yapacağı tartışma budur.Bütün kandaşlarımızın örnek alması dileğimizdir.
Facebook'a Ekle
Kayıtlı
Sayfa: [1] 2 3 4
  Yazdır  
 
Gitmek istediğiniz yer:  

|Harita | Arşiv | 1 | 2 | 3 | 4 | XML | Rss
PHP Kullanıyor Powered by SMF 1.1.20 | SMF © 2006-2009, Simple Machines

Google'a ekle
BOZKURT FM*
XHTML 1.0 Uyumlu! Dilber MC teması HarzeM tarafından
Bu Sayfa 0.076 Saniyede 22 Sorgu ile Oluşturuldu (Pretty URLs adds 0.01s, 2q)


Türkçü Turancı Otağ
Otağımıza üye olarak Türklüğe ve Türkçülüğe katkıda bulunabilirsiniz.
10 saniyede üye olmak için tıklayın.