ALTAY SAMANLIĞINA AİT MADDELER
Türkçü Turancı Otağ, Kurt ini
 
*
Esenlikler, Ziyaretçi.Lütfen giriş yapın veya kayıt olun. 17 Ekim 2019, 04:50:12


Kullanıcı adınızı, parolanızı ve aktif kalma süresini giriniz
Otağ Kuruluş Tarihi: 10 Ekim 2008


Random Image
Sayfa: [1]
  Yazdır  
Gönderen Konu: ALTAY SAMANLIĞINA AİT MADDELER  (Okunma Sayısı 2119 defa)
0 Üye ve 1 Ziyaretçi konuyu incelemekte.
Buga Yaktu
Türkçü BOZKURT

ileti Sayısı: 4.112


Türk var oldukça,Türkçülük ateşi de yanar durur.


« : 18 Kasım 2013, 00:50:13 »

Erlik oğulları "Erlik beyin elçileri" (Erlik piy-ding
elçizi) tesmiye olunurlar. Fakat "elçi" müdür mânasına
gelir. Çünkü bunlar Erlik alemindeki, yerin altındaki
(altıngı oron) ve üstündeki (pu yerde) bütün fena ruhları
idare ederler. Bilhassa yer üzerindeki şerir ruhların
(yaman körmöstör, yerding neme) idaresi bunların
elindedir.
Altaylıların tasavvurlarına göre şerir ruhlar bütün
yeryüzüne dağılmıştır. Şaman dualarından anlaşılıyor ki
bu ruhlar, şahsî hususiyetlerine göre, "obur ruhlar (yek
yahut aza)", "ölüm ruhları (al-daçı)", geçmiş babalar ruhu
(ada öökö) diye muhtelif zümrelere ayrılırlar. "Geçmiş
babalar ruhu" şöyle tavsif edilir :
Közü yok - sokkortor
Peli yok pertikter
Yanma] ı yok sınıktar,
Pel söögi pertikter
Kabırgazı kayşıktar
Öye söögi oyş kakar
Gözü yok - körler
Beli yok - sakatlar
Kalçası yok - kırıklar
Bel kemiği sakatlar
Kaburgası eğriler
Boğum kemikleri bükülenler.
de riayet etmezler. Aralarında kavga, ihtilâf ve
savaşlar olur. Bunlar, fevkalâde açık gözlülük ve
oburlukla temayüz ederler. Bunlar, dip diri insanı lokma
gibi yutarlar. Biri hastalanırsa Altay-lılar "şerir ruh
yemektedir" (körmöz yep yat), biri ölürse "şerir ruh
yemiş (körmöz yeğen)" derler. Vücutta hasıl olan her
türlü yaralar (paluu) şerir ruhun ısırmasiyle (körmöstünk
tiştegeni) izah edilir. Şerir ruhlar yalnız insana zarar
etmekle kalmıyorlar, çok aç gözlü olduklarından Erlik'in
payını yiyerek onu da zarara sokarlar.
Ölülerin canları da şerir ruhlar zümresinden sayılır.
Bunlar kabilelere (söök) ayrılırlar ve alaylar teşkil ederek
dünyadaki torunlarının obaları etrafında dolaşırlar.
Bazan, aç gözlülük sebebiyle yabancı oymakların
obalarına da akın ederler. Bu canlar - ruhlar çok hilekâr
ve sokulgan nesnelerdir: kapıdan giremezlerse delik
bulup eve girerler ve yemek için insanlara saldırırlar
ne gönderir. Bunlar, yavuz muhafızlar (katuu kuyak)
sıfatiyle ev kapılarını şerir ruhların yersiz hü
cumlarına karşı korurlar (ej iğine katuu yaman kelze
kuyaktap yat). Bundan dolayıdır ki Erlik oğul
larını "kapının zırhı" (ejikting kuyagı) tesmiye
ederler.
>
Erlik'in bahadır oğulları bekçilik ederek kapı
nın iki söğesi (iki yaağı) yanında bulunur ve eşik
(bozogo) istikametinde öteye beriye gezinirler. Bazan
de avluya (kürentik) kadar gelirler. Şerir bir
ruhun yaklaştığını duyar duymaz derhal onun üze
rine saldırır ve kuvvetli elleriyle yakalayıp daima
kaynamakta olan dört kulplu tung kazana (tört kulaktuu
küler kazan) atarlar. Habis ruh bu yeraltı
cehenneminin ağzında (yer taamınmg uuzı) küstah
lığının cezasını görür.
Her kabile (söök) Erlik oğullarından birinin veya
ikisinin kapılarında bekçilik ettiklerine inanır ve bunlara
karşı saygı gösterirler. Erlik oğullarından Karaş Kerey
Kaan, Temir Kaan, Padış Piy ve Pay Mittir adları bilhassa
kapı bekçileri sıfatiyle anılırlar.
İnsan Erlik oğullarını kendisine hayırhah bilir;
onlara karşı saygı gösterir. Bununla beraber onların
gazabından ve kahrından korkar.
Bazı Şamanlar'm anlattıklarına göre Erlik oğulları
babaları için yapılan kurban âyinlerinde samanlara
rehberlik ederler, yeraltı dünyasına giderken yol
gösterirler ve Erlik'le şamanın müzakerelerinde
vasıtacılık yaparlar.
Şamanlar'm tasavvurlarına göre, Erlik'in oğulları
Kara tös'lerdir. Her kabile Erlik oğullarından birini
kendine tös tutarak hürmet eder; başka kabilelerin tös'üne
karşı kayıtsızdır. Bu tösler şerefine yapılan kurban âyin
ve merasimleri esas itibariyle Erlik'e yapılan âyinlerden
farksızdır, ancak bazı motifleriyle ayrılır. Bunlar verilen
kurbanlık hayvanlarda Erlik'e verilen hayvanların haiz
oldukları hususiyetlere malik olmaları şarttır.
Erlik Oğullarının yeraltı dünyasındaki rolleri pek de
vazıh değildir. Bunlar yeraltı dünyasındaki gölleri,
ırmakları, deniz ve deniz canavarlarını idare ederler. Her
birinin otağ (oduu)ları vardır.
Erlik oğullarının vazifelerini Altaylılar Rus
Hükümeti memurlarının vazifelerine benzetirler ve onları
"stanoyoypristav"  gibi telâkki ederler (oşkoşlo
sststanoboy pristop).
Taş pilektüü Pay Mattır'ın dokuz kızı vardır :
Mattırdıng toguz kızı
Yeltek kara caçtuular,
Yeltek kara püdüllüü
Toguz tüngey karalar.
Bahadırın dokuz kızı
Dalgalanan kara saçlılar,
Yaradıştan kara kırıtkanlar
Dokuzu da müsavi karalar.
Bahadırın kızları kapıcı sayılır, şaman dualarında
bunlar kara yılana benzetilir (Kara yılan kıs-tar).
Facebook'a Ekle
Kayıtlı

Türkçülük, din gibi derin, tasavvuf gibi mistik bir sistemdir. Ondaki ihtişamı ve bu uğurda ölmekteki ululuğu ancak ruhunda istidat olanlar duyabilir.
Buga Yaktu
Türkçü BOZKURT

ileti Sayısı: 4.112


Türk var oldukça,Türkçülük ateşi de yanar durur.


« Yanıtla #1 : 18 Kasım 2013, 00:53:18 »

Erlik oğullarından yalnız Karşıt namına put (galuu)
yapılır. Bu put dokuz çeşit ve kara bez (ka-rapös) den
ibarettir; ev içerisine, kapının sol tarafına konulan bir
sırık üzerine asılır. 3) Erlik'in kızları (Erlikting kıştan).
Bir rivayete göre, Erlik'in iki kızı vardır. Birinin adı
Sekiz gözlü Kiştey ana (Segiz köztüü Kiştey ene),
diğerinin - Erke Solton (nazlı sultan)dır.
Bir başka rivayete göre, Erlik'in dokuz kızı (Erlik
piyding toguz kızı) vardır. Bu kızlar yeraltı dünyasında,
şaman dualarında "oyın yeri (oyun yer)" yahut "kaygan
sarı oyuk, harmanlı kuru, düz, çıplak (yılgayktuu sarı
oyıkedirgendüü kuu tak-tak)" tesmiye edilen mahalde
yaşarlar.
Erlik'in kızlarının muayyen bir vazifeleri yoktur;
vakitlerini eğlence ve oynamakla geçirirler. Âyin
esnasında şamanın yolu (9) bazen bunların bulunduğu
yere uğrar. O zaman bu kızlar şamanı yatak odalarına
çağırır ve bütün kurbanların ve tös'-lerin kendi hakları
olduğuna şamanı kandırmaya çalışırlar. Eğer şaman
bunların cilvelerine aldanıp sözlerine kanarsa Erlik veya
diğer bir tös tarafından öldürülür.
Şaman dualarında tavsif edildiğine bakılırsa Erlik'in
kızları pek de cazibeli değildirler.
Tomugu yok togoştor,
Şalbarı yok şaltandar, Yelim
kara keptüler, Yeltek kara
çaçtuular Uyadı yok, kajank,
Yer yarık poloktuu, >
Yer mejelik emçektüü,
Ködönktörü tançpangdajıp
Emçekteri pelşengdejıp
Erlik toguz tüngey kara kız
Topuğu yok elastikî vücutlular,
Şalvarsız çıplaklar
Yapışkan kara yüzlüler,
Beş örgülü,
Dalgalı kara saçlılar,
Hayası yok maskaralar
Yer yarığı gibi vulva'lılar
Tepe gibi tümsek memeliler.
Kıçlarını oynatıp
Memelerini sallayıp,
Erlik'in dokuz müsavi kızları
Arı ruhlar (Aruu tös) —
Semavî ruhlar.
Şaman metinlerinden öğrenildiğine göre a) Ül-gen,
b) onun oğulları, c) kızları, d) vazifedar ruhlar: Yayık,
Suyla, Karlık, Utkuçi semavî ruhlar zümresine girerler.
a) Ülgen -hayır ilâhıdır; Ay Güneş ve yıldızlardan
yukarda yaşar (örö turgan Kudayım). ülgen'e giden yolda
yedi, başka bir rivayete göre, 9 engel (puudak) vardır. Bu
yol ancak erkek şamanlar için açıktır. Bununla beraber, âyin esnasında erkek şaman da
ancak beşinci engeli (puudak) teşkil eden altun kazık'a
(kutup yıldızına) kadar gelebilir, bundan geri dönmeye
mecburdur, ülgen'in altın kapıü sarayı (örgö) ve altın tahtı
(altınşiree) vardır. Ulgen, insan şeklinde tasavvur edilir
(Adam Ülgen piy kiji-atam Ülgen bey kişi). Dualarda ona
"Beyaz parlak (Ak Ayaş), "parlak akan (Ayaş Kaan)"
"gürültücü (küngürtçi) "şimşekçi (yalgmçı)", "yakıcı
(küygekçi),,' diye hitap edilir.
Ülgen - güneş, ay ve bütün gök kubbesinin haükidir:
Ayluu kendüü yaan yer, Ay
künüm yayagan, Adam Ülgen
Piçigan,
Aylı, güneşli büyük yeri, Ay ve
güneşi yaratmış, Altın Ülgen
biçmiş.
Ebe kuşağını yaratmış (Eki solon gî sayılgan) (onun)
iki ebe kuşağı dikilmiş); insanların ve hayvanların başını,
kirpik ve göbeğini yoktan var etmiş; insanlar için
yaylalar, çimenler, sıcak yuvalar hal-ketmiş.
Tulku sînduu paştıng kudun yayagan, Yuvarlak
öiçimli başın canını (kut) yaratmış:
Kindiktüüdü yayap salgan,
Kirpiktüüdü biçip salgan,Aygır malın yayap pergen, Ar
tebergezin pıçıp salgan Tebelüüde
mal yayıp paretten Tergelüüde yurt
yayıp peretten,
Göbekliği halk edivermiş
Kirpikliği biçivermiş
Aygırlı at sürüsü yaratmış
Her (yerde) otlaklar yaratıp verecektir,
Payıtahtlı yurt yaratıp verecektir.
Ülgen Ateş (ot) in halikıdır.
Üç odmgdı koydurup pergen, Üç
oçagmgdı kadap pergen, Adam
ülgen !
Sıcak ateşini yakıp veren
Ve sacayağını (ocağını) dikip veren
Atam ülgen !
Ülgen ilâhî kudret sahibidir; yıldızları idare eder,
gök gürültüsünü ve yıldırımı yaratır, yağmur ve doluyu
gönderir; dolu onun salyası (silekey) dir.
Aydı kündü yılıştırgan, Ak
puluttu ajırgan, Kara agaştı
ootkan
Ay ve güneşi hareket ettiren
Ak bulutu aşıran,
Kara ağacı parça parça eden Kalbakka, sapkakka kemdep kalgan...
Kaşık ve kepçe ile (her şeyi) hesap eden.
Yalgmçı, küngürtçi!..
Yizirt edip iygende Yer
yengiz silkinet. Yibırt
edip iygende Yat
kijiding Yal yüreği
yalırat
Yıldırımcı, şimşekçi,
Tepindiği zaman
Yer yosun teprenir;
Çatır çatır ettiği zaman
Yabancı kimselerin
Yufka yürekleri (korkudan) yanar.
Ülgen'in ezeli ve ebedi olduğuna, ona tapmanın
başlangıcına dair Şaman dualarında şöyle denir:
Yetti adamınıng ködürgeni, Yer
püdürde yayagan. Pajırganım
Pay ülgen!
Yedi babamın hürmet ettiği
Yer yaradıldığı zaman yaradılmış.
Baş vurduğum Bey Ülgen !
Ülgen'e üç, altı, dokuz veya on iki yılda bir defa âyin
yapılır ve kurban olarak parlak donlu ve üç yaşında bir
kısrak kesilir.Kurban merasimi ilkbahar yahut yaz mevsimlerinde,
bazan da sonbaharda yapılır. Kurban merasiminde
Şâmanî âyinler bütün teferruatiyle icra olunur. Âyine
büyük bir kalabalık halk kitlesi iştirak eder. Kurban kesen
adam, ailesi, yakınları ve misafirleri Ülgen'e lütuf ve
ihsanları için teşekkür ederler, gelecekte de merhametli
olmasını dilerler. Davarların (maldıng suzu), çocukların
(kijining suzu), avda muvaffakiyet (mıltınktin suzu), süt,
arpa, otların bereketi, yaylaların asayişi ve bütün halkın
refah ve rahatı için dua ederler.
Kurban âyininin umumî adı üstügü, yâni "semadaki"
(gökte yaşayan ruh için) dir. Kurbana da parılgı namı
verilir.
b) Ulgen'in oğulları (ülgening uuldarı):
Ulgen'in yedi oğlu vardır: 1) Karşıt, 2)Puura Kaan,
3) Burca Kaan, 4) Kara kuş (= kartal), 5) Yajil Kaan, 6)
Paktı Kaan, 7) Er Kaanım.
Ülgen oğulları gökte yaşarlar. Bunlar da, babaları
gibi iyi ruhlar, kudaylar zümresine dahildirler. Onlar
ülgen'den ayrılmış (ayrılgan) oldukları halde (10)
babalarına müsavi değildirler.
Her kabile (söök), Ülgen oğullarından birini kendisi
için koruyucu ruh sayar. Buna göre, Ülgen oğulları
Altaylıları için, ulgen'in kendisi gibi temiz ve iyi ruh
(aruu tös) lardandır. Bu ruhlar için tıpkı Ülgen'e yapılan
âyin ve kurban merasimi yapılır ve aynı dualar okunur.
Ülgen oğullarından Altaylılar arasında bilhassa
Karşıt maruftur.
Facebook'a Ekle
Kayıtlı

Türkçülük, din gibi derin, tasavvuf gibi mistik bir sistemdir. Ondaki ihtişamı ve bu uğurda ölmekteki ululuğu ancak ruhunda istidat olanlar duyabilir.
Buga Yaktu
Türkçü BOZKURT

ileti Sayısı: 4.112


Türk var oldukça,Türkçülük ateşi de yanar durur.


« Yanıtla #2 : 18 Kasım 2013, 00:58:53 »

Ülgen oğulları namına put (tös) yapılmaz.
c) Ulgen'in kızları (Ülgening kıştan). Ulgen'in
dokuz kızı vardır. Bunlara "afif kızlar" (ak kıstarkıyandar)"
denir; has isimleri yoktur.
Âyin esnasında bazı şaman (kam) lara bu kızlar
telkinatta bulunurlar.
Ay kulağına, ki ji polup Aydıp
peretten edeger !
Ay (gibi) kulağıma, kişi (gibi) olup
söylerdiniz!
Bu kızlar namına kukla biçiminde putlar yapılıp
Şaman cüppesinin (manyak) beli üzerine sıralanır.
d) Yayık (vasıtacı ruh):
Bütün vasıtacı ruhlar arasında Yayık birinci mevkii
işgal eder. O Ulgen'in vücudundan bir parça olup semavî
ruhtur:
Ay kulağına kizi polup
Aydmg kününk ülüü.
Parlak Hakanın (Ulgen'in) Ülüşü, Ay ve
güneşin parçası.
Yayık, yei-de insanlar arasında yaşar. Ülgen, onu
insanları fenalıklardan korumak, hayat vermek için
göndermiştir. Bundan dolayıdır ki dualarda Ku-day
adiyle anılır. Yayık'm başlıca vazifeleri Ülgen'-le insanlar
arasında vasıtacılık yapmaktır.
Ülgen piyding yarlıkçızı,
Kızıl pulut
kuyaluu, Kızıngıluu tiskindüü Küba
yalgın kamçıluu Tengerede til
alışkan Ak Yayık!
Ülgen Bey'in emirberi (muhbiri)
Kenarı kızıl buluttan Dizgini
ebemkuşağından Kamçısı şimşekten
(olan) Gökten haber alan Ak Yayık!
Yayık, Altaylılarca çok sayılan bir ruhtur, ilkbaharda,
davarların ve kısrakların ilk sağılan sütü ile
bulguru karıştırıp lapa (potka) yapıp Yayık'a saçı
(libation) saçarlar. Bu merasime "Yayık kaldırma (Yayık
çigarar)" denir. Bu merasime gelecek yıl için lütuf ve
ihsan temenni ederler .
Üstügü âyini yaparken Şaman, Yayık'ı çağırır ve
onun refakatinde kurbanını ülgen'e götürür. Ya-yık'ın
yardımı ve rehberliği olmaksızın Şaman göklere Ülgen
huzuruna çıkamaz. Yayık namına beyaz kumaştan tasvir
(put) yapılır; bu puta beyaz şeritten baş, kulak, el, ayak ve
kuyruk konulur. Ayaklarına kızıl şerit dikilir. Bu putlar
(kuklalar) yirmi ve-;ya otuz kadar olur. Hepsi beyaz
kıldan örülen bir -ipe sıralanarak evin arka tarafındaki iki
huş (ka-ûZing) ağacı arasına gerilir.
Üç üyelüü Ak Yayık, Altın
kırluu Ak Yayık!
Üç boğumlu Ak Yayık,
Altın kenarlı Ak Yayık!d) Suyla:
Suyla, insanın yerdeki muhafızıdır. Gözleri at
gözlerine benzer (at karaktuu kaan Suyla); otuz-günlük
mesafeden görür. Bazı Şamanlar suyla'yı at gözlü kartal
(at karaktuu mörküdüm) şeklinde tasavvur ederler.
Suyla, manevî ruhlar zümresine dahildir; "Ay ve
güneşin kırpıntısı (ay kününg kırkını)" tesmiye olunur.
Onun rolü insanın hayatını murakabe etmek ve
insanın hayatındaki değişiklikleri haber vermektir.
Bundan dolayı da ona "iki dilli kekeme han (eki tildüü
Kaan kele)" denir.
Âyin esnasında Suyla şamanın göklere ve yeraltı
dünyasına seyahatinde yoldaşlık eder ve Yayıkla birlikte
şamanın kurbanını o veya bu yere götürür.
Suyla'ya rakı serperler (aradaki çaçar); başka, türlü
kurban vermezler.
e) Karlık:
Karlık, Suyla'nm mesai arkadaşıdır; bir şamanın
ifadesine göre Suyla ile Karlık arasındaki münasebet ve
yakınlık karı koca arasındaki münasebete benzer. Kurban
âyini yaparken Şamana yoldaşlık eder. Âyin esnasında
Karlık namına, duman çıkmak için çadır veya ev üstünde
bırakılan delikten (tündük) su serperler.
f) Utkuçi:
Utkuçı (harfiyen: "güler yüzle karşılayan") gökte
yaşar. Ülgen'in yegâne ve en yakın elçisidir..
84 ESKİ TÜRK DİNİ TARİHİ
(Ülgen piyding elçizi). Üstüngü denilen kurban âyinini
yaparken şaman ve ona rehberlik eden Suyla, Karlık ve
Yayış göklere Ülgen huzuruna giderler. Ülgen bunları
karşılamak için Utkuçı'yi gönderir. Yolcuları Utkıçı
göklerin beşinci dairesinde, Altın Kazık'da (Kutup
Yıldızında) karşılar ve Ülgen'in iradesini bildirir.
Şaman'ın getirdiği kurbanı alıp altın kapıdan içeriye dalar
ve Ülgen'i tahtına sunar
Altın Kazık'da Şamana bir kaz (kas) verilir; yolcular
bu kaza binerek yeryüzüne dönerler.
g) Yer veyahut Dağ ruhları:
Altaylılara göre dağ ruhları tamamiyle müstakil bir
zümredir; Ülgen ve Erlik'le münasebetleri yoktur. Bu
ruhlar insana iyilik yapar, refah ve saadet bahşederler;
saygısızlığa karşı da ceza verir ve hastalık gönderirler.
Hayvanların çoğalması, sağlık, umumî emniyet ve
şerir ruhların (aza yek) uzaklaşması hep bu ruhlar
tarafından verilen nimetlerdir.
Kün ebirbez Küler tuum,
Ay ebirbez Altın tuum.
Aydap yadar malga piyan pergen,
Kindikibiske kir sablazı kandii?
Kirpiki biske yaş sablazı kandii?
Güneş dolaşmaz tunç dağım, Ay dolaşmaz
altın dağım, Sürü sürü mallara (hayvanlara)
bereket vermiş Göklerimize kir (pas) bırakmasan ne olur?
Kirpiklerimizi yaşartmasan ne olur?
Altaylılarm, dağ ruhlarına dair tasavvurlarında
vuzuh yoktur. Şekil itibariyle insana mı, yoksa bir
canavara mı benzediğini kestiremezler. Bu ruhlar insanın
kalbine ancak kendi mevcudiyetlerini telkin ederler
(ebeltip yat).
Dağ ruhlarının yaşadıkları yer kişi oğlunun yaşadığı
yer dairesidir. Başka ruhlar gibi gökte veya yer altı
dünyasında yaşamazlar. Bundan dolayıdır ki Altaylılar
dağ ruhlarını üç zümreye ayırırlar: Yer Su (yâni yer ve su
ruhları), Yezimtayka (yâni cü-mudiyeler ruhu) ve altay
(yâni dağ ruhları).
Bu ruhların umumî adı "e e" yâni sahip ve Ye-zim
piy'dir.
Bu ruhlar kafi bir şekilde şahıslandırılır ve muayyen
bir yere, o veya bu dağa, ırmağa, göle ve kayaya sahip
olduklarına inanılır. Şu suretle bu ruhlar mahallî ruhlar
sayılırlar.
Bundan dolayıdır ki dağ, ırmak ve göl adları Altaylılarm
nazarında yalnız coğrafî isimler değil, fakat o
yerin sahibi olan ruhun adıdır. Meselâ Abu Kaan, Sütgöl,
Ülemen, Ak Kaya vesaire yalnız dağ,, göl, ırmak,
kayaların adı değil, canlı varlıklar ve Altaylılarm taptığı
ilâhlardır. Bunlar insanların dualarına cevap verebilirler;
lütuf ve ihsan sahihi oldukları gibi, kahretmek de
ellerinden gelir, insana ben-ziyen bu varlıkların çoluk
çocukları da vardır.
Facebook'a Ekle
Kayıtlı

Türkçülük, din gibi derin, tasavvuf gibi mistik bir sistemdir. Ondaki ihtişamı ve bu uğurda ölmekteki ululuğu ancak ruhunda istidat olanlar duyabilir.
Buga Yaktu
Türkçü BOZKURT

ileti Sayısı: 4.112


Türk var oldukça,Türkçülük ateşi de yanar durur.


« Yanıtla #3 : 18 Kasım 2013, 01:01:45 »

Abu Kaan dağının iki kızı vardır. Bu kızların iher
ikisi de Yelbiz adını taşırlar.
Bu ilâhi varlıklara Altaylı şöyle dua eder:
Undubay, taştabay! Ağar
yurdung yatsın!
Unutma, bırakma (beni)
Ak yurdun esen yatsın!
Her dağın, göl, ırmak ve kayanın bir altın ka--pısı,
altın tahtı ve at bağlamak için altın kazığı var-<dır.
Altın ejigingneng çıgıp Ay
bozogongdı altap yadım Altın
örgööngö tabışsın tep, Altın
çakkmga puulazım tep
Altm kapından çıkarak
Ay eşiğinden atlıyorum
(Kurbanım) Altın sarayına erişsin diye,
Altm kazığına bağlansın diye.
Her dağ ruhu ancak kendisine ait olan mıntıka--ya
hâkimdir; diğer mıntakada bulunan ruhlarla münasebeti
yoktur.
Altaylı her kabile (söök) o veya bu dağı, ırmağı,
kaya ve gölü kendi soyunun hâmisi telakki eder; onu arı
sayılan coğrafî mevkilerin bir çoğu Altay sınırları başında
bulunurlar. Meselâ Sümer Ulan, Moğolistan'da, Alaş ve
Sütgöl Kemçik ırmağı sahilinde, Kanım,. Yenisey
kıyılarındadır.
Dağ ruhlarına tapma âdeti çok eski devirlerde
başlamış ve bugüne kadar devam etmektedir. Bununla
beraber Altaylılar bu âdetin yedi nesilden beri devam
ettiğini, tös'lerin ise yerle beraber yaratıldığını söylerler.
Yetti öböko pajırıp kalgan
Aruu tözibiz Abu Kaan
Yer püderde yayalıp kalgan tözibis
Yedi babamız (sana) ibadet etmiş (olan)1
Arı tösümüz Abu Kaan!
Yer bittiği zaman yaradılmış tösümüz!
Altaylılar dağ ruhlarına kanlı kurbanlar verirler
(kısrak öldürürler,) saçı (libation) olarak bulgur
karıştırılmış süt serperler.
Dağ ruhlarına verilen kurban âyini, üstügü âyininden
bir gün sonra icra edilir. Bu âyinde Şaman âyinlerinde
yapılması icap eden bütün şartlar yerine getirilir. Üstügü
âyininden ayrı olarak dağ ruhlarına kanlı kurban
verilmez.
Bu kurban âyininde mahsus ilâhiler terennüm edilir.
Bu ilâhilerden anlaşıldığına göre, Şaman kurbanı alıp,
Yayık, Sula ve Karlık adlı ruhların refakatinde yedi engeli
yahut kapıyı (puudak) yahut.süzgek) geçer. Bundan dolayıdır ki dağ ruhlarına
terennüm edilen ilâhiler "Yetti ejiktüü yer suum (yedi
kapılı yer ve suyum)" tesmiye edilir."
NOTLAR
"Stanovoy pristov" eski Rus polis teşkilâtına göre
"mıntıka polis âmiri" idi. (A.İ.)
Şaman âyin tsnasmda yer altına ve göklere seyahat
eder (A.İ.)
Bu ayrılış fizikî mânada olsa gerektir, yâni Ülgen'in vücudundan
parça halinde ayrılmışlardır. Yayık hakkındaki Ülgen'in ölüşü,
ay ve güneşin parçası cümlesi bunu gösterir

Abdülkadir İnan
Facebook'a Ekle
Kayıtlı

Türkçülük, din gibi derin, tasavvuf gibi mistik bir sistemdir. Ondaki ihtişamı ve bu uğurda ölmekteki ululuğu ancak ruhunda istidat olanlar duyabilir.
Sayfa: [1]
  Yazdır  
 
Gitmek istediğiniz yer:  

|Harita | Arşiv | 1 | 2 | 3 | 4 | XML | Rss
PHP Kullanıyor Powered by SMF 1.1.20 | SMF © 2006-2009, Simple Machines

Google'a ekle
BOZKURT FM*
XHTML 1.0 Uyumlu! Dilber MC teması HarzeM tarafından
Bu Sayfa 0.061 Saniyede 22 Sorgu ile Oluşturuldu (Pretty URLs adds 0.016s, 2q)


Türkçü Turancı Otağ
Otağımıza üye olarak Türklüğe ve Türkçülüğe katkıda bulunabilirsiniz.
10 saniyede üye olmak için tıklayın.